تورم یعنی افزایش عمومی و مداوم سطح قیمت کالاها و خدمات در یک دورهٔ زمانی. وقتی تورم وجود دارد، با همان مقدار پول کالای کمتری می‌توان خرید. به زبان ساده، قدرت خرید پول کم می‌شود.
تورم چطور اندازه‌گیری می‌شود؟
رایج‌ترین شاخص، شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) است: سبدی از کالاها و خدمات پرمصرف خانوارها، مثل خوراک، مسکن، حمل‌ونقل و درمان، که قیمتش به‌طور منظم سنجیده می‌شود. درصد تغییر این شاخص نسبت به دورهٔ مشابه سال قبل، «تورم نقطه‌به‌نقطه» نام دارد. در ایران مرکز آمار و بانک مرکزی این آمار را منتشر می‌کنند.
علت‌های اصلی تورم
- رشد نقدینگی: وقتی حجم پول سریع‌تر از تولید کالا و خدمات رشد کند.
- افزایش هزینهٔ تولید: مثل گران شدن انرژی، مواد اولیه یا ارز.
- انتظارات تورمی: وقتی مردم و فعالان اقتصادی انتظار گرانی دارند و زودتر خرید می‌کنند یا قیمت‌ها را بالا می‌برند.
اثر تورم بر پس‌انداز
اگر سود سپردهٔ بانکی کمتر از نرخ تورم باشد، بازده واقعی منفی است. یعنی با وجود افزایش عددی موجودی، قدرت خرید کاهش یافته است. به همین دلیل بسیاری از پس‌اندازکنندگان برای حفظ ارزش پول خود سراغ دارایی‌هایی مثل طلا، ارز یا سهام می‌روند.
بانک‌های مرکزی معمولاً با ابزارهایی مانند افزایش نرخ بهره و کنترل رشد نقدینگی با تورم مقابله می‌کنند.
عکس: Antoine Taveneaux / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0
