خلاصه مطلب
جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، بازارهای مالی جهان یکی از روزهای پرتنش خود را پشت سر گذاشتند. قیمت طلا به محدوده ۳۸۷۵ دلار سقوط کرد، نقره به زیر ۵۰ دلار رسید و بیت‌کوین تا نزدیکی ۷۶ هزار دلار عقب نشست. افزایش قیمت نفت، نگرانی از سیاست‌های انقباضی فدرال رزرو و هک ۶.۳ میلیارد دلاری بایننس، فشار فروش را تشدید کردند. هم‌زمان در ایران، قیمت تتر به محدوده ۲۷۵ هزار تومان رسید؛ آن هم در شرایطی که میانجیگران قطری از پیشرفت مذاکرات ایران و آمریکا خبر داده بودند. این رفتار متفاوت بازارها نشان می‌دهد نگرانی‌های جهانی و ریسک‌های سیاسی داخلی چگونه می‌توانند هم‌زمان بر تصمیم سرمایه‌گذاران اثر بگذارند.
چرا طلا و نقره برخلاف انتظار سرمایه‌گذاران سقوط کردند؟
طلا معمولاً در دوره‌های بحران اقتصادی و سیاسی به‌عنوان دارایی امن شناخته می‌شود، اما در معاملات جمعه ۳۰ اکتبر، حتی این فلز گران‌بها نیز از موج فروش در امان نماند.
بر اساس گزارش رویترز، قیمت اونس جهانی طلا با افت حدود ۳.۶ درصدی به محدوده ۳۸۷۵ دلار رسید که پایین‌ترین سطح آن در حدود یک سال گذشته محسوب می‌شود.
نقره نیز با کاهش نزدیک به ۵.۸ درصدی به ۴۹.۱۳ دلار سقوط کرد و برای نخستین بار در حدود ۱۱ ماه گذشته به زیر ۵۰ دلار رسید.
یکی از عوامل این ریزش، افزایش قیمت جهانی نفت بود. نفت برنت در پی نگرانی از اختلال عرضه در خاورمیانه تا محدوده ۱۱۷ دلار افزایش یافت و احتمال تداوم فشار تورمی در آمریکا را تقویت کرد.
افزایش تورم می‌تواند فدرال رزرو را به حفظ نرخ بهره بالا یا افزایش مجدد آن ترغیب کند؛ وضعیتی که معمولاً برای دارایی‌های بدون بازده دوره‌ای مانند طلا فشار ایجاد می‌کند.
با این حال، عامل دیگری نیز در بازار فعال بود: فروش دارایی‌ها برای تأمین نقدینگی.
در پی ریزش سهام فناوری، برخی سرمایه‌گذاران برای جبران زیان یا تأمین وجه تضمین معاملات خود، به فروش دارایی‌هایی مانند طلا روی آوردند. همین مسئله توضیح می‌دهد چرا حتی یک دارایی امن نیز ممکن است در روزهای بحرانی کاهش قیمت شدیدی را تجربه کند.
ریزش سهام آمریکا و هک بایننس؛ فشار مضاعف بر بیت‌کوین
بازار سهام آمریکا نیز جمعه نزولی بود. شاخص نزدک ۲.۹ درصد، S&P 500 حدود ۱.۸ درصد و داوجونز ۱.۱ درصد کاهش یافتند.
نگرانی سرمایه‌گذاران درباره هزینه‌های سنگین شرکت‌های فناوری برای توسعه هوش مصنوعی و بازده سرمایه‌گذاری‌های میلیارددلاری آن‌ها، از عوامل اصلی این افت بود.
بازار ارزهای دیجیتال نیز تحت تأثیر همین فضای ریسک‌گریزی قرار گرفت؛ اما بیت‌کوین علاوه بر فشارهای اقتصاد جهانی، با یک شوک اختصاصی روبه‌رو شد.
صرافی بایننس تأیید کرد که در حمله سایبری ۲۹ اکتبر، حدود ۶.۳ میلیارد دلار دارایی دیجیتال از کیف پول‌های گرم این صرافی به سرقت رفته است.
پس از انتشار خبر، بیت‌کوین به محدوده ۷۶ هزار دلار سقوط کرد و قیمت BNB، رمزارز مرتبط با اکوسیستم بایننس، نیز کاهش یافت.
بایننس اعلام کرده حدود ۳ میلیارد دلار از دارایی‌های مرتبط با حمله مسدود شده و این شرکت متعهد است زیان کاربران را از منابع خود جبران کند. برداشت دارایی‌ها نیز برای بررسی امنیتی به‌صورت موقت متوقف شد.
با این حال، این حادثه نگرانی سرمایه‌گذاران درباره امنیت نگهداری دارایی در صرافی‌های متمرکز را افزایش داده است.
جهش تتر به ۲۷۵ هزار تومان؛ چرا بازار ایران برخلاف بازار جهانی حرکت کرد؟
در حالی که بیت‌کوین، طلا و سهام آمریکا با فشار فروش روبه‌رو بودند، بازار ارز ایران مسیر متفاوتی را تجربه کرد.
در معاملات شب جمعه ۸ آبان، قیمت تتر در برخی بازارهای داخلی به محدوده ۲۷۵ هزار تومان رسید. داده‌های تجمیعی بازار ارز دیجیتال حتی سقف ۲۷۷ هزار تومان را برای بازه ۲۴ساعته نشان می‌دهند.
هم‌زمان، گزارش یورونیوز حاکی از آن بود که قیمت دلار در برخی معاملات بازار آزاد تهران تا ۲۷۵ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافته است.
نکته مهم این است که افزایش قیمت تتر در ایران، لزوماً به معنای گران‌تر شدن آن در بازار جهانی نیست.
تتر یک استیبل‌کوین دلاری است و ارزش آن در بازار جهانی معمولاً نزدیک یک دلار باقی می‌ماند. اما قیمت تومانی تتر از نرخ ارز در ایران، عرضه و تقاضای داخلی و شرایط معاملاتی صرافی‌ها تأثیر می‌گیرد.
به همین دلیل، حتی اگر بیت‌کوین در بازار جهانی سقوط کند، افزایش تقاضا برای دارایی‌های دلاری یا کاهش ارزش ریال می‌تواند قیمت تتر را در ایران بالا ببرد.
در چنین شرایطی، تتر برای برخی کاربران ایرانی علاوه بر ابزار معامله رمزارز، نقش وسیله‌ای برای نگهداری ارزش دلاری دارایی را نیز پیدا می‌کند.
البته صرف افزایش قیمت تتر، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که تمام رشد آن ناشی از افزایش تقاضای احتیاطی بوده است.
چرا خبر مثبت مذاکرات ایران و آمریکا قیمت تتر را کاهش نداد؟
افزایش قیمت تتر در حالی رخ داد که اخبار جدیدی از تلاش قطر برای میانجیگری میان ایران و آمریکا منتشر شده بود.
طبق گزارش آکسیوس در ۳۱ اکتبر، میانجیگران قطری روز جمعه بیش از ۱۲ ساعت در تهران با مقام‌های ایرانی گفت‌وگو کردند و در طول مذاکرات با کاخ سفید نیز در تماس بودند.
یک منبع دیپلماتیک از پیشرفت مثبت مذاکرات خبر داده است. با این حال، اختلافات بر سر کاهش تحریم‌ها، محدودیت‌های دریایی و تعهدات هسته‌ای همچنان پابرجاست و توافق نهایی اعلام نشده است.
این وضعیت می‌تواند یکی از توضیحات تداوم نگرانی در بازار ارز ایران باشد.
سرمایه‌گذاران ممکن است با توجه به تجربه ناکامی تلاش‌های دیپلماتیک قبلی و تداوم احتمال تشدید درگیری‌ها، صرف انتشار خبر مثبت درباره مذاکره را برای کاهش ریسک کافی ندانند.
از سوی دیگر، افزایش تنش‌های دریایی در خلیج فارس و نگرانی درباره ادامه اختلال در عرضه نفت، همچنان بر انتظارات اقتصادی اثر می‌گذارد.
بنابراین، هم‌زمانی پیشرفت نسبی مذاکرات و جهش تتر نشان می‌دهد خبرهای مثبت سیاسی هنوز نتوانسته‌اند تمام نگرانی‌های بازار را برطرف کنند؛ هرچند بدون داده‌های دقیق جریان معاملات نمی‌توان میزان تأثیر هر عامل را به‌طور قطعی مشخص کرد.
چشم‌انداز بازار؛ سرمایه‌گذاران باید چه عواملی را دنبال کنند؟
تحولات جمعه نشان داد که قیمت دارایی‌ها همیشه مطابق تصورات رایج حرکت نمی‌کند. طلا در شرایط بحران کاهش یافت، بیت‌کوین تحت تأثیر هک بایننس و ریزش سهام سقوط کرد و تتر در بازار ایران افزایش قیمت داشت.
برای ارزیابی ادامه این وضعیت، سه عامل اهمیت زیادی دارند: تصمیم‌های بعدی فدرال رزرو درباره نرخ بهره، وضعیت امنیتی و نقدینگی بازار رمزارزها و نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک ایران و آمریکا.
در صورت کاهش تنش‌های سیاسی و شکل‌گیری توافقی قابل اجرا، ممکن است بخشی از فشار بر بازار ارز ایران کاهش یابد. در مقابل، تداوم نااطمینانی سیاسی و نگرانی از افزایش تنش‌ها می‌تواند تقاضا برای دارایی‌های دلاری را حفظ کند.
به همین دلیل، بررسی هم‌زمان اخبار جهانی و تحولات داخلی برای درک مسیر قیمت بیت‌کوین، طلا، نقره و تتر ضروری است.
