افت صندوق‌های طلا و نقره در ۲ آبان؛ ورود ۱۳۳۹ میلیارد تومان پول به طلایی‌ها

خلاصه مطلب

معاملات صندوق‌های طلا و نقره در روز شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵، تحت تأثیر افت قیمت جهانی فلزات گران‌بها با فشار فروش همراه شد و بیشتر این صندوق‌ها در محدوده منفی قرار گرفتند. با وجود کاهش قیمت‌ها، صندوق‌های طلا با ورود ۱۳۳۹ میلیارد تومان نقدینگی مواجه شدند؛ اتفاقی که نشان‌دهنده تفاوت رفتار سرمایه‌گذاران با روند کوتاه‌مدت قیمت‌هاست. در مقابل، صندوق‌های نقره ۳۹ میلیارد تومان خروج پول ثبت کردند و قدرت فروشندگان در این گروه همچنان بیشتر از خریداران بود. صندوق‌های درآمد ثابت نیز با جذب ۴۱۳ میلیارد تومان نقدینگی، روز معاملاتی مثبتی را از نظر جریان پول پشت سر گذاشتند. هم‌زمان، افت قیمت اونس جهانی طلا به زیر ۴۰۰۰ دلار و نگرانی از سیاست‌های پولی آمریکا، چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار فلزات گران‌بها را تحت تأثیر قرار داده است.

افت قیمت جهانی طلا و نقره؛ فشار بر صندوق‌های بورسی

کاهش قیمت جهانی طلا و نقره در پایان هفته میلادی، زمینه افزایش فشار فروش در معاملات شنبه صندوق‌های مبتنی بر این فلزات را فراهم کرد.

بر اساس گزارش رویترز، قیمت هر اونس طلا در روز جمعه ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ به پایین‌ترین سطح سه ماه اخیر رسید و در مقطعی تا ۳۹۷۵ دلار عقب‌نشینی کرد. در زمان انتشار این گزارش، اونس طلا حدود ۳۹۹۸ دلار و اونس نقره نزدیک به ۵۴ دلار معامله می‌شد.

طلا در طول این هفته حدود چهار درصد از ارزش خود را از دست داد و در مسیر ثبت سنگین‌ترین کاهش هفتگی طی بیش از چهار ماه قرار گرفت.

یکی از مهم‌ترین عوامل این روند، افزایش قیمت جهانی نفت و نگرانی از تداوم تورم آمریکا بود. رشد هزینه‌های انرژی می‌تواند انتظارات برای کاهش نرخ بهره فدرال رزرو را تضعیف کند و جذابیت دارایی‌هایی مانند طلا و نقره را که سود دوره‌ای پرداخت نمی‌کنند، کاهش دهد.

این تحولات در آستانه نشست ۲۷ و ۲۸ اکتبر فدرال رزرو رخ داده است؛ نشستی که تصمیم‌های آن می‌تواند بر مسیر آینده دلار، بازده اوراق خزانه‌داری و قیمت فلزات گران‌بها اثرگذار باشد.

ورود ۱۳۳۹ میلیارد تومان پول به صندوق‌های طلا با وجود افت قیمت

با وجود فشار فروش، صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا در معاملات شنبه ۲ آبان موفق شدند ۱۳۳۹ میلیارد تومان ورود پول ثبت کنند.

ارزش معاملات این گروه به ۱۵ هزار و ۸۶۹ میلیارد تومان رسید و حدود ۱.۸ میلیارد واحد صندوق دست‌به‌دست شد.

با این حال، بررسی سرانه معاملات تصویر متفاوتی از قدرت خریداران و فروشندگان ارائه می‌دهد. سرانه خرید در صندوق‌های طلا ۷۳ میلیون تومان و سرانه فروش ۲۴۰ میلیون تومان بود. قدرت خرید منفی ۳.۲۷ نیز نشان می‌دهد میانگین ارزش فروش به ازای هر فروشنده حدود ۳.۳ برابر میانگین خرید به ازای هر خریدار بوده است.

این اختلاف بیانگر برتری فروشندگان از نظر سرانه معاملات است؛ اما لزوماً به معنای خروج خالص پول از کل صندوق‌ها نیست.

چرا با وجود افت قیمت، پول وارد صندوق‌های طلا شد؟

ورود پول هم‌زمان با افت قیمت می‌تواند دلایل متفاوتی داشته باشد. یکی از توضیحات احتمالی، افزایش خرید برخی سرمایه‌گذاران پس از اصلاح قیمت‌هاست؛ رفتاری که در بازارهای مالی با عنوان «خرید در افت قیمت» شناخته می‌شود.

در چنین شرایطی ممکن است گروهی از سرمایه‌گذاران به دلیل نگرانی از کاهش بیشتر قیمت‌ها اقدام به فروش کنند، در حالی که خریداران دیگر از قیمت‌های پایین‌تر برای افزایش دارایی خود استفاده می‌کنند.

از طرف دیگر، مثبت بودن خالص جریان پول و منفی بودن قدرت خرید دو شاخص متفاوت هستند. قدرت خرید بر مبنای میانگین ارزش معاملات هر خریدار و فروشنده محاسبه می‌شود، اما جریان پول خالص، برآیند ارزش خرید و فروش گروه‌های مورد بررسی را نشان می‌دهد.

بنابراین، ورود ۱۳۳۹ میلیارد تومان نقدینگی به صندوق‌های طلا را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه پایان اصلاح قیمت‌ها یا آغاز یک روند صعودی جدید دانست.

خروج ۳۹ میلیارد تومان پول از صندوق‌های نقره

صندوق‌های نقره نیز هم‌زمان با افت قیمت جهانی این فلز، معاملات کم‌رمق و عمدتاً منفی را تجربه کردند.

ارزش معاملات صندوق‌های نقره به ۷۹۷ میلیارد تومان رسید و حجم معاملات این گروه حدود ۶۹۰ میلیون واحد ثبت شد.

سرانه خرید در این صندوق‌ها ۳۷ میلیون تومان بود، در حالی که سرانه فروش به ۸۷ میلیون تومان رسید. قدرت خرید منفی ۲.۳۴ نشان می‌دهد سرانه فروش بیش از دو برابر سرانه خرید بوده است.

در نهایت، ۳۹ میلیارد تومان نقدینگی از صندوق‌های نقره خارج شد.

برخلاف صندوق‌های طلا که با وجود افت قیمت همچنان ورود سرمایه داشتند، صندوق‌های نقره هم‌زمان با کاهش قیمت و فشار فروش با خروج خالص نقدینگی مواجه شدند.

چرا نقره نسبت به تغییرات اقتصاد جهانی حساس است؟

یکی از تفاوت‌های مهم طلا و نقره، نقش گسترده‌تر نقره در فعالیت‌های صنعتی است. این فلز علاوه بر کاربرد سرمایه‌ای، در تولید تجهیزات الکترونیکی، خودرو، زیرساخت‌های برق و پنل‌های خورشیدی استفاده می‌شود.

بر اساس گزارش مؤسسه نقره، تقاضای صنعتی جهانی نقره در سال ۲۰۲۵ حدود سه درصد کاهش یافته و برای سال ۲۰۲۶ نیز افتی نزدیک به سه درصد پیش‌بینی شده است.

بنابراین، قیمت نقره علاوه بر متغیرهای پولی مانند نرخ بهره و ارزش دلار، به چشم‌انداز فعالیت‌های صنعتی نیز حساس است. این ویژگی می‌تواند در دوره‌های نگرانی از کند شدن رشد اقتصادی، نوسانات نقره را تشدید کند؛ هرچند برای توضیح خروج پول روزانه صندوق‌های ایران، بررسی عوامل داخلی نیز ضروری است.

ورود ۴۱۳ میلیارد تومان نقدینگی به صندوق‌های درآمد ثابت

در بخش دیگری از بازار سرمایه، صندوق‌های درآمد ثابت با جریان مثبت نقدینگی معاملات شنبه را به پایان رساندند.

ارزش معاملات این صندوق‌ها به ۵۱ هزار و ۵۱۸ میلیارد تومان رسید و حجم معاملات آن‌ها حدود ۱۷ میلیارد واحد ثبت شد.

سرانه خرید صندوق‌های درآمد ثابت ۱۸۳ میلیون تومان و سرانه فروش ۱۰۷ میلیون تومان بود. نسبت قدرت خرید ۱.۷۱ نیز برتری خریداران را از نظر سرانه معاملات نشان داد.

در پایان، ۴۱۳ میلیارد تومان پول وارد این صندوق‌ها شد.

ورود نقدینگی به درآمد ثابت‌ها می‌تواند با تقاضای سرمایه‌گذاران برای ابزارهای کم‌نوسان‌تر مرتبط باشد. با این حال، صرف هم‌زمانی ورود پول به این گروه و خروج پول از صندوق‌های نقره، برای نتیجه‌گیری درباره انتقال مستقیم سرمایه میان این بازارها کافی نیست.

ورود ۲۲.۷ هزار میلیارد تومان پول به صندوق‌های طلا در مهر ۱۴۰۵

بررسی عملکرد ماهانه صندوق‌ها نیز نشان می‌دهد ورود نقدینگی به بازار طلای بورسی تنها به معاملات روز شنبه محدود نبوده است.

صندوق‌های طلا در مهرماه ۱۴۰۵ حدود ۲۲ هزار و ۷۶۲ میلیارد تومان ورود پول حقیقی ثبت کردند.

این در حالی است که تراز پول حقیقی این صندوق‌ها در شهریور منفی ۳۰۸۲ میلیارد تومان بود. به این ترتیب، جریان سرمایه در مهرماه از خروج خالص به ورود قابل توجه تغییر جهت داد.

همچنین ارزش خالص دارایی صندوق‌های طلا در پایان مهر به حدود ۱۰۴۵ هزار میلیارد تومان رسید که نسبت به پایان شهریور ۱۵ درصد افزایش داشت.

در همین دوره، صندوق‌های نقره نیز در مجموع ماهانه حدود ۶۷۵ میلیارد تومان پول حقیقی جذب کردند. بنابراین، خروج ۳۹ میلیارد تومانی معاملات شنبه را باید در کنار عملکرد مثبت این گروه در مجموع مهرماه بررسی کرد.

نکته قابل توجه این است که افزایش نرخ ارز در بازار داخلی طی مهرماه، بخشی از آثار افت قیمت جهانی فلزات گران‌بها را جبران کرد. این موضوع نشان می‌دهد عملکرد صندوق‌های طلا و نقره ایران را نمی‌توان تنها بر اساس تغییرات اونس جهانی تحلیل کرد.

تجربه بازارهای جهانی؛ ورود پول با وجود کاهش قیمت طلا

جدا شدن مسیر ورود سرمایه از تغییرات کوتاه‌مدت قیمت، پدیده‌ای محدود به بازار ایران نیست.

طبق گزارش شورای جهانی طلا در ۷ اکتبر ۲۰۲۶، صندوق‌های قابل معامله با پشتوانه طلا در سراسر جهان طی سپتامبر حدود ۱۰ میلیارد دلار ورود سرمایه داشتند. مجموع ورود پول به این صندوق‌ها در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ نیز به رکورد ۳۱ میلیارد دلار رسید.

این اتفاق در شرایطی رخ داد که قیمت جهانی طلا در سپتامبر کاهش یافته بود، اما موجودی طلای صندوق‌های جهانی به حدود ۴۲۵۶ تن افزایش یافت.

هرچند ساختار صندوق‌های جهانی و صندوق‌های طلای ایران کاملاً یکسان نیست، این داده‌ها نشان می‌دهد کاهش قیمت یک دارایی لزوماً با کاهش تمایل همه سرمایه‌گذاران به نگهداری آن همراه نمی‌شود.

چه عواملی مسیر بعدی صندوق‌های طلا و نقره را تعیین می‌کنند؟

برای بررسی چشم‌انداز کوتاه‌مدت صندوق‌های طلا و نقره، چند متغیر اهمیت ویژه‌ای دارند.

در بازار جهانی، تصمیم بعدی فدرال رزرو، انتظارات تورمی آمریکا و تغییرات قیمت اونس طلا و نقره می‌توانند بر ارزش این فلزات اثر بگذارند.

در بازار داخلی نیز نرخ دلار، قیمت گواهی سپرده شمش و سکه، ترکیب دارایی صندوق‌ها و اختلاف قیمت معاملاتی هر واحد با ارزش خالص دارایی آن یا NAV باید بررسی شود.

در صورتی که اونس جهانی همچنان تحت فشار باشد، تغییرات نرخ ارز داخلی می‌تواند در تشدید یا جبران آثار آن بر صندوق‌های ایرانی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

از سوی دیگر، تداوم ورود پول به صندوق‌های طلا در روزهای آینده، در کنار کاهش فشار فروش و بهبود وضعیت NAV، تصویر روشن‌تری از رفتار سرمایه‌گذاران ارائه خواهد داد. به همین دلیل، داده‌های یک روز معاملاتی برای پیش‌بینی قطعی جهت بازار کافی نیستند.